Aktualności

Z dumą informujemy, że dr hab. Marek Szczerba, prof. ING PAN – kierownik Ośrodka Badawczego ING PAN w Krakowie oraz członek Zespołu Badań Minerałów Ilastych w ING PAN – jest pierwszym współautorem artykułu opublikowanego na łamach prestiżowego czasopisma „Science”.

Publikacja zatytułowana „Hematite is a mineralogical marker of ancient climate change on Mars” przedstawia wyniki badań nad zmianami klimatu zachodzącymi w przeszłości na Marsie. Naukowcy przeanalizowali dane mineralogiczne dotyczące 20 próbek skał pobranych przez łazik NASA Curiosity na różnych wysokościach w obrębie krateru Gale.

Badania wykazały, że wielkość i budowa krystalitów hematytu mogą stanowić mineralogiczny zapis warunków środowiskowych panujących niegdyś na Marsie. Zaobserwowane różnice w rozmiarach kryształów hematytu, a także obecność lub brak goethytu, pozwoliły odtworzyć zmiany temperatury oraz warunki występowania wody w kolejnych etapach historii krateru Gale. Wyniki wskazują, że w głębiej położonych warstwach skalnych ciepłe wody podziemne mogły utrzymywać się nawet przez około 4,7 miliona lat – również w czasie, gdy klimat na powierzchni Marsa stawał się coraz chłodniejszy i bardziej suchy. Oznacza to, że środowiska potencjalnie sprzyjające życiu mogły istnieć pod powierzchnią Czerwonej Planety znacznie dłużej, niż dotychczas przypuszczano.

Publikacja stanowi wkład w badania nad geologiczną i klimatyczną historią Marsa oraz pokazuje, jak szczegółowa analiza minerałów może pomóc w rekonstrukcji dawnych środowisk planetarnych.

Serdecznie gratulujemy dr. hab. Markowi Szczerbie, prof. ING PAN, oraz całemu zespołowi badawczemu tego wyjątkowego osiągnięcia!

Publikacja:
M. Szczerba i in., „Hematite is a mineralogical marker of ancient climate change on Mars”, „Science”, 2026, t. 392, nr 6801, s. 966–971.
DOI: 10.1126/science.adv5447

W tym tygodniu w naszym Ośrodku Badawczym w Krakowie zespół ClayLab prowadzi uznane na świecie warsztaty z mineralogii ilastej dla studentów, młodych naukowców oraz specjalistów z przemysłu. Uczestnicy przyjechali z różnych części świata — nawet z Japonii — aby zgłębiać fascynujący świat minerałów ilastych.

Program warsztatów łączy wykłady z praktycznymi ćwiczeniami laboratoryjnymi. Obejmuje on wszystkie podstawowe zagadnienia nauki o iłach, takie jak separacja frakcji ilastej, obróbka chemiczna próbek oraz interpretacja danych z dyfrakcji rentgenowskiej (XRD), spektroskopii FTIR i analizy termograwimetrycznej materiałów bogatych w minerały ilaste.

Składamy serdeczne podziękowania Davidowi Bishowi (Indiana University, USA), Georgiosowi Chryssikosowi (NHRF, Grecja), Reinerowi Dohrmannowi (BGR, Niemcy), Stephenowi Hillierowi (James Hutton Institute, Wielka Brytania), Michealowi Plötze (ETH Zürich, Szwajcaria) oraz Michałowi Skibie (Uniwersytet Jagielloński, Polska) za udział w wydarzeniu i dzielenie się swoją wiedzą.

W tym roku w 29. Festiwalu Nauki w Warszawie braliśmy udział po raz pierwszy i zorganizowaliśmy 7 lekcji dla szkół. Z naszych wydarzeń skorzystało ponad 210 osób.

Tegoroczna edycja Festiwalu Nauki odbyła się w dniach 19-28 września 2025 r. i obejmowała 996 wydarzeń popularnonaukowych takich jak: wystawy, wykłady, lekcje dla szkół i debaty. Instytut Nauk Geologicznych PAN zorganizował następujące wydarzenia:

Lekcje:

1. „Co łączy skały, zęby i rośliny? O minerałach z grupy apatytu” poprowadzona przez pracowników naukowych ING PAN: dr inż. Alicję Wudarską, dr hab. Łukasza Kruszewskiego i przy współpracy z dr hab. Maciejem Krajcarzem, Prowadzący podczas tej lekcji, łączącej elementy geologii, paleontologii i archeologii, zapoznali uczniów z minerałami z grupy apatytu. Opowiedzieli, gdzie można je znaleźć oraz jakie mają właściwości i zastosowania.
2. ”Jaskinie – najważniejsze fakty i ciekawostki” – lekcja wykonaniu dr Marcina Błaszczyka oraz mgr Jacka Stienssa o tym, czym są jaskinie, jaki jest ich podział i występowanie, dlaczego są obiektem zainteresowania wielu naukowców na świecie, jaka jest ich geneza i etapy rozwoju co sprawia, że są wyjątkowe i często odwiedzane. 

Dziękujemy wszystkim, którzy nas odwiedzili.

Serdecznie zapraszamy za rok!

Serdecznie zapraszamy na wydarzenia przygotowane w ramach 19. edycji Małopolskiej Nocy Naukowców w ING PAN!

W PROGRAMIE liczne aktywności: warsztaty, pokazy, eksperymenty, zwiedzanie laboratoriów, spacer geologiczny i same atrakcje!

Zamówienie realizowane jest w ramach projektu „European Researchers’ Night and Researchers at Schools 2024-2025 in Malopolska” (“Europejska Noc Naukowców I Naukowcy w szkołach 2024-2025 w Małopolsce”), akronim: ResHERO, finansowanego ze środków programu ramowego Unii Europejskiej „Horyzont Europa” na podstawie umowy o udzielenie dotacji nr 101162463.

Sprawdźcie pełny program na stronie 👉 www.nocnaukowcow.malopolska.pl/wydarzenia i zaznaczcie Instytut Nauk Geologicznych PAN!

Koordynatorem przedsięwzięcia jest Województwo Małopolskie

Artykuł „Ocean freshening near the end of the Mesozoic” został wyróżniony przez Nature Communications i trafił do kolekcji Editors’ Highlights in Earth Science.

To zestawienie prezentuje jedne z najciekawszych prac naukowych niedawno opublikowanych w czasopiśmie.

Link do strony Editors’ Highlights: https://www.nature.com/collections/eihfbddfac