STRESZCZENIE PROJEKTU:

Celem projektu jest rozpoznanie wzorców zmienności stabilnych izotopów poziomów odniesienia (δ¹³C i δ¹⁵N) dla frakcji białkowej w umiarkowanych ekosystemach lądowych: u roślin i ssaków roślinożernych. W szczególności głównym celem jest sprawdzenie, czy w obrębie zbiorowisk ekologicznych (roślin lub ssaków roślinożernych) w obrębie jednego ekosystemu może występować więcej niż jeden izotopowy poziom bazowy – co sugerują nasze wstępne dane. Jeśli ta hipoteza się potwierdzi, oznaczałoby to, że w modelach przepływu izotopów należy uwzględnić kilka niezależnych poziomów bazowych, nawet dla pojedynczego ekosystemu. Podejście aktualizmu geologicznego w tym projekcie ma na celu sprawdzenie, które grupy współczesnych leśnych roślin i roślinożerców mają odmienne poziomy bazowe (np. grupy różniące się filogenezą, siedliskiem, fizjologią), jeśli w ogóle; i czy taka sytuacja wielu różnych poziomów jest powszechna w mikroekosystemach (np. różnych typach lasów). Finalnym celem jest wykorzystanie tych wzorców zmienności izotopowej we współczesnym systemie rośliny-roślinożercy, aby lepiej zinterpretować przepływ izotopów w zespołach kopalnych, ze szczególnym uwzględnieniem kolagenu kostnego – zazwyczaj jedynego materiału organicznego zachowanego w skamieniałościach.

Badania koncentrują się na lądowych ekosystemach strefy umiarkowanej, ponieważ takie ekosystemy są powszechne w europejskim zapisie czwartorzędowym (zwłaszcza lasy i stepy) i należą do większości paleoekosystemów badanych w Europie, Ameryce Północnej, Syberii, Beringii i Patagonii. Pochylamy się nas współczesnymi i kopalnymi ekosystemami z Polski: współczesnym lesie strefy umiarkowanej (Puszcza Białowieska), paleontologicznych zespołach leśnych z wczesnego i późnego holocenu (Jaskinia Perspektywiczna, Schronisko w Smoleniu III); i środkowowistuliańskim zespole stepowym (J. Perspektywiczna). Zespół późnoglacjalnej tundry (J. Perspektywiczna) zostanie dodany dla porównania. Metody projektu obejmują analizę stabilnych izotopów węgla i azotu w materiale roślinnym (białko, celuloza, lignina) i kolagenie kostnym roślinożerców. Materiał współczesny (Puszcza Białowieska) zostanie wykorzystany do udoskonalenia metodologii: ustalenia zmienności u roślin i roślinożerców; zrozumienia frakcjonowania izotopów węgla z tkanek roślinnych do kolagenu; oraz do przedstawienia złożoności przepływu izotopów węgla i azotu w sieci troficznej roślina-roślinożerca, gdzie Puszcza Białowieska jest modelem aktualistycznym. Materiał kopalny holoceńskiego ekosystemu leśnego zostanie wykorzystany do porównania bazowych poziomów izotopów kopalnych z dzisiejszymi oraz do sprawdzenia uniwersalności zmienności izotopowej wśród ekosystemów lasów strefy umiarkowanej. Zespoły plejstoceńskie zostaną wykorzystane do sprawdzenia zmienności izotopowych poziomów odniesienia w innych ekosystemach (step i tundra). Następnie wykorzystamy model przepływu C-N uzyskany dla współczesnego ekosystemu, aby lepiej interpretować zależności troficzne w zespołach kopalnych. Jednym z nowatorskich podejść jest analiza izotopów poszczególnych aminokwasach. Do tej pory zaledwie kilkukrotnie podejmowało ten temat w badaniach paleoekosystemach lądowych, głównie z perspektywy archeologicznej. Nowatorskie podejście obejmuje również: poszukiwanie sezonowych zmian izotopowych w roślinach; badanie lokalnego efektu Suessa poprzez analizy izotopowe słojów drzew; systematyczną analizę zmienności izotopowej między kopytnymi, gryzoniami i zajęczakami; i sama koncepcja istnienia kilku izotopowych poziomów odniesienia w obrębie jednego ekosystemu.

Znajomość poziomów odniesienia jest niezbędna do modelowania paleodiety opartego na izotopach. W szczególności znajomość zmienności poziomu/poziomów odniesienia jest kluczowa na etapie planowania badań – np. do określenia liczny próbek lub określenia, jaka zmienność taksonomiczna jest wystarczająca, aby dobrze reprezentować poziomy odniesienia. Modelowania paleoekologiczne są powszechne w badaniach czwartorzędu, szczególnie w ekologii dawnych człowiekowatych, wymarłych ssaków i ewolucji synantropizmu. Tego typu badania wymiernie skorzystają z wyników naszego projektu, podobnie jak ekologia izotopowa współczesnych ssaków, która stosuje te same metody modelowania. Projekt ma szczególne znaczenie dla paleontologii, archeologii, antropologii, nauk o środowisku, fizjologii roślin, fizjologii roślinożerców, biochemii, a pośrednio także dla paleogeografii i paleoklimatologii.

Akronim projektu: “Isobase”

Finansowanie: Narodowe Centrum Nauki, Program OPUS-29

Tytuł projektu: “Zróżnicowanie izotopowych poziomów odniesienia dla węgla i azotu w czwartorzędowych ekosystemach lądowych”

Streszczenie:https://projekty.ncn.gov.pl/index.php?projekt_id=644096

Kierownik projektu: Dr hab. Maciej T. Krajcarz (e-mail: mkrajcarz@twarda.pan.pl)

Termin składania aplikacji: 31.07.2026

Ogłoszenie wyników rekrutacji: do 31.08.2026

Początek stypendium: 01.10.2026

Czas zatrudnienia w projekcie NCN: 48 miesięcy

Stypendium: 5 000 zł brutto brutto miesięcznie stypendium naukowego NCN przez pierwsze 2 lata (do oceny śródokresowej); 6 500 zł brutto brutto miesięcznie stypendium naukowego NCN przez pozostałe 2 lata (po ocenie śródokresowej, pod warunkiem pozytywnego wyniku oceny śródokresowej)

Lokalizacja: Instytut Nauk Geologicznych PAN, Ośrodek Badawczyw Warszawie (ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa), Zespół GeoEko (https://www.ing.pan.pl/grupy-badawcze/zespol-badan-geoekologii-czwartorzedu)

WYMAGANIA / OCZEKIWANIA:

• Tytuł magistra z zakresu nauk o Ziemi i środowisku/chemii/biologii lub pokrewnych dyscyplin;
• Wysokie umiejętności organizacyjne i wielozadaniowość, umiejętność pracy samodzielnej i zespołowej;
• Silne zainteresowanie paleoekologią czwartorzędu i analizami biogeochemicznymi;
• Doświadczenie w pracy laboratoryjnej;
• Umiejętność krytycznego myślenia i samodzielnej analizy danych;
• Płynna znajomość języka angielskiego w mowie i piśmie;
• Dodatkowymi atutami będą: doświadczenie w zakresie ekologii/paleoekologii czwartorzędu, doświadczenie w zastosowaniu analiz izotopów stabilnych, znajomość środowiska programistycznego R.
   

OBOWIĄZKI:

• Stypendysta będzie brał udział w realizacji projektu pt. “Zróżnicowanie izotopowych poziomów odniesienia dla węgla i azotu w czwartorzędowych ekosystemach lądowych”, pod kierunkiem dr hab. Macieja T. Krajcarza. W jego ramach do obowiązków stypendysty będzie należało:
• Prace laboratoryjne: dokumentacja, selekcja, przygotowanie próbek; ekstrakcja frakcji analitycznych (białek, celulozy, ligniny); derywatyzacja frakcji pod kątem GC;
• Analiza i interpretacja danych uzyskanych w ramach projektu;
• Udział w przygotowaniu artykułów naukowych;
• Przygotowanie abstraktów konferencyjnych oraz udział w konferencjach międzynarodowych oraz sprawozdań okresowych;
• Prezentowanie wyników na konferencjach międzynarodowych (wystąpienia ustne i postery);
• Udział w Szkole Doktorskiej GeoPlanet (https://www.ing.pan.pl/ksztalcenie/szkola-doktorska-geoplanet);
• Miejscem pracy będzie Ośrodek Badawczy ING PAN w Warszawie, ale konieczne będą wyjazdy zagraniczne związane ze szkoleniami i konferencjami (opłacane przez Instytut).

OFERUJEMY:

• Pracę w wiodącym ośrodku badawczym w Polsce w zakresie nauk o Ziemi i środowisku i studia doktoranckie w Szkole Doktorskiej GeoPlanet (https://www.ing.pan.pl/ksztalcenie/szkola-doktorska-geoplanet);
• Możliwość uzyskania stopnia doktora w naukach o Ziemi i środowisku pod kierunkiem dr. hab. Macieja T. Krajcarza;
• Miesięczne wynagrodzenie w formie stypendium naukowego NCN przez 48 miesięcy (5 000 zł brutto przez pierwsze 2 lata / 6 500 zł brutto przez pozostałe 2 lata);
• Udział w zespole badawczym pod kierownictwem dr. hab. Macieja T. Krajcarza w ramach projektu finansowanego przez NCN (nr grantu: 2025/57/B/ST10/02969);
• Współpraca z doświadczonymi badaczami;
• Dostęp do wysokiej klasy zaplecza geochemicznego;
• Zdobycie doświadczenia w zakresie biogeochemii izotopów lekkich oraz procedur laboratoryjnych i obsługi urządzeń badawczych będących na wyposażeniu Laboratorium Izotopów Stabilnych;
• Możliwość udziału w szkoleniach i międzynarodowych konferencjach.

Uwaga: Instytut Nauk Geologicznych PAN nie pokrywa kosztów relokacji do Polski/Warszawy, zakwaterowania ani kosztów życia. Kandydat musi być przygotowany finansowo na pokrycie tych kosztów.
 

PRZEBIEG REKRUTACJI:

Warunki przyznania stypendium naukowego zostały określone w Regulaminie przyznawania stypendiów naukowych NCN w projektach badawczych finansowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki: ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/uchwaly-rady/2024/uchwala25_2024-zal1.pdf

Dodatkowe informacje:

Dr hab. Maciej T. Krajcarz (kierownik projektu): mkrajcarz@twarda.pan.pl.

Informacja RODO:

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. Instytut Nauk Geologicznych PAN informuje, że:

• Administratorem danych osobowych przesłanych przez kandydatów (dalej: dane osobowe) jest Instytut Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w Warszawie, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa;
• Kontakt do inspektora ochrony danych osobowych w ING PAN: ingpan@twarda.pan.pl – w temacie prosimy wpisywać RODO i rodzaj sprawy;
• Dane osobowe przetwarzane będą w celu rekrutacji na podstawie art. 6 ust 1 pkt b RODO;
• Odbiorcą danych osobowych będzie Instytut Nauk Geologicznych PAN;
• Dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego/organizacji międzynarodowej;
• Dane osobowe będą przechowywane przez okres do sześciu lat do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora danych osobowych;
• Każdy zgłaszający ma prawo dostępu do treści swoich danych oraz prawo ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem;
• Kandydat ma prawo wniesienia skargi do PUODO gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych jej/jego dotyczących narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.;
• Podanie przez kandydata danych osobowych jest niezbędne do przeprowadzenia rekrutacji i udziału w niej. Kandydat jest zobowiązany do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie nierozpatrzenie kandydatury.