W ramach obchodów jubileuszu 70-lecia Instytutu Nauk Geologicznych PAN, które odbyły się 12 maja 2026 r. w siedzibie Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, gościem specjalnym wydarzenia był prof. Carsten Münker z Uniwersytetu w Kolonii — światowej klasy specjalista w dziedzinie geochemii izotopowej i ewolucji Ziemi oraz Układu Słonecznego.
Prof. Münker wygłosił wykład pt. „From the early solar system to Earth’s interior: new clues from new isotope tools” w ramach konwersatorium „GeoPlanet”. Prelekcja poświęcona była najnowszym badaniom dotyczącym powstawania Ziemi, formowania się Księżyca oraz ewolucji wnętrza naszej planety, prowadzonym z wykorzystaniem nowoczesnych metod analizy izotopowej. Zapraszamy do zapoznania się z treścią prezentacji.
W swoim wystąpieniu prof. Münker przedstawił współczesne spojrzenie na najwcześniejsze etapy historii Układu Słonecznego oraz procesy prowadzące do powstania proto-Ziemi i jej pierwszych rezerwuarów magmowych. Szczególną uwagę poświęcono krótkotrwałym układom izotopowym, takim jak system 182Hf–182W, które pozwalają odtwarzać wydarzenia zachodzące w ciągu pierwszych kilkudziesięciu milionów lat po narodzinach Układu Słonecznego.
Prezentowane wyniki badań dotyczyły m.in.:
- procesów formowania jądra Ziemi i powstania Księżyca,
- tzw. „late veneer”, czyli późnego dopływu materii meteorytowej do Ziemi,
- ewolucji najstarszych fragmentów ziemskiego płaszcza,
- interpretacji anomalii izotopowych wolframu i neodymu w archaicznych skałach z Grenlandii, Australii i Afryki Południowej,
- początków tektoniki płyt oraz mieszania się płaszcza Ziemi.
Wykład pokazał, jak ogromny postęp metod analitycznych umożliwia dziś badanie procesów zachodzących ponad 4,5 miliarda lat temu z niespotykaną wcześniej precyzją. Szczególne zainteresowanie wzbudziły wyniki wskazujące, że system Ziemia–Księżyc oraz pierwsza proto-skorupa ziemska mogły powstać już w ciągu pierwszych 60 milionów lat historii Układu Słonecznego.
O prelegencie:
Prof. Carsten Münker jest profesorem geochemii i petrologii w Instytucie Geologii i Mineralogii Uniwersytetu w Kolonii (Universität zu Köln) w Niemczech. Kieruje nowoczesnym laboratorium analiz izotopowych, specjalizującym się w badaniach izotopów radiogenicznych i stabilnych wykorzystywanych w geochemii planetarnej, kosmochemii oraz badaniach ewolucji wnętrza Ziemi.
Jego dorobek naukowy obejmuje pionierskie badania nad pochodzeniem materii budującej Ziemię i planety skaliste, procesami różnicowania wnętrza Ziemi, historią płaszcza ziemskiego oraz chronologią powstania Księżyca. Jest autorem licznych publikacji w prestiżowych czasopismach naukowych, takich jak Nature, Nature Geoscience, Science czy PNAS, a jego prace należą do najczęściej cytowanych badań w dziedzinie geochemii izotopowej i nauk planetarnych.
