Wystawy - Oferta
 
 

„KRAJOBRAZ PRZED KATAKLIZMEM ?”
TRZĘSIENIA ZIEMI W HISTORII I KRAJOBRAZIE MIASTA Z KARPATAMI W TLE
Scenariusz - mgr Barbara Kietlińska-Michalik
Komentarz geologiczny - prof. dr hab. Antoni K. Tokarski
Wykonanie - dr Anna Świerczewska, mgr Michał Banaś, i dr Andrzej Łaptaś
Współorganizatorem wystawy jest Grupa Tektoniczna Galicja


Celem wystawy pt.: „Krajobraz przed kataklizmem?” prezentowanej w Muzeum Geologicznym ING PAN w Krakowie jest zwrócenie uwagi na zagrożenie sejsmiczne dla Krakowa. Jej tytuł i miejsce nie są przypadkowe - w czasach historycznych Kraków był tym z polskich miast, które najbardziej ucierpiało z powodu trzęsień ziemi. W starych rocznikach, kalendarzach i kronikach zachowały się zapiski mówiące o skutkach owych trzęsień lub naprawianiu szkód przez nie wyrządzonych. W gablocie zaprezentowano kopie tych dokumentów.

Kalendarium trzęsień ziemi w historii Krakowa :

  • 1016 - najstarsze wzmianki o wstrząsach
  • 1259 - zniszczenie kościoła OO. Karmelitów na Piasku
  • 1303 - trzęsienie ziemi z epicentrum w okolicach Krakowa
  • 1441 - trzęsienie ziemi na Słowacji, którego skutki były odczuwalne w Krakowie
  • 1442 - zawalenie się stropu prezbiterium i zniszczenie ołtarza w kościele Mariackim
  • 1443 - zawalenie się stropu w kościele Św. Katarzyny
  • 1591 - tąpnięcie w kopalni soli w Wieliczce, uszkodzenie kościoła Św. Klemensa
  • 1786 - pęknięcie stropu w kościele Św. Katarzyny; obryw skałki tynieckiej, zniszczenie muru części klasztoru OO. Benedyktynów

Na fotografiach autorstwa Michała Banasia, wykonanych w ramach „Dekady Fotografii” przedstawiono aktualny wygląd obiektów architektonicznych, które w przeszłości dotknięte były niszczącym wpływem trzęsień ziemi. Są to: opactwo OO. Benedyktynów w Tyńcu (fot. 1), Kościół Mariacki (fot. 2), kościół św. Katarzyny (fot. 3, 4), kościół i klasztor OO. Karmelitów na Piasku (fot. 5). Tytułowy - ze znakiem zapytania - krajobraz przed kataklizmem zilustrowany jest panoramą osiedla mieszkaniowego Ruczaj-Zaborze (fot. 6). Na pozostałych fotografiach znalazły się również obiekty geologiczne: uskoki występujące w Karpatach (kamieniołom w rejonie Ujsołów) - źródło wstrząsów sejsmicznych (fot. 8) oraz spękane żwiry (z rejonu Nowego Sącza) - jeden z efektów wstrząsów i równocześnie geologiczny zapis zjawiska (fot. 7, 9, 10). Żwiry te zaprezentowano również w gablocie.

Integralną częścią wystawy jest komentarz geologiczny autorstwa Antoniego Tokarskiego. Na planszach przedstawiono m. in. schemat rozchodzenia się fal sejsmicznych wywołanych aktywnością uskoków oraz mapę z rozmieszczeniem ognisk trzęsień ziemi na obszarze polskiego segmentu Karpat, zarówno tych zlokalizowanych jak i przypuszczalnych. Autor stara się odpowiedzieć na pytania:

  • jakie były przyczyny znaczących zniszczeń w Krakowie spowodowanych słabymi historycznymi trzęsieniami ziemi;
  • czy trzęsienia ziemi mogą w przyszłości stanowić zagrożenie dla Krakowa;
  • czy skutki przyszłych trzęsień ziemi mogą być bardziej dotkliwe niż skutki trzęsień historycznych
  • czy można coś zrobić w celu ograniczenia tych skutków.