Profesor Ludwik Zejszner
Strona główna
ING PAN
Renowacja
nagrobka
Sesja Biografia Bibliografia Impact Factor Podręczniki Kartografia
Podręczniki

Prof. L. Zejszner zapisał się w znamienity sposób na polu popularyzacji nauk o Ziemi będąc autorem dwóch podręczników mineralogii, pierwszego napisanego po polsku podręcznika geologii oraz prac popularyzujących paleontologię.

Wg Morozewicza (Przedmowa. w: Tschermak, Becke, 1931, Podręcznik mineralogji. Warszawa):
Zejszner, wykładający od r. 1829 mineralogję w Uniwersytecie Jagiellońskim, słusznie w przedmowie do swego Systematu twierdzi, że mineralogja Wernera oparta wyłącznie na rozpoznawaniu charakterów zewnętrznych „daleka jest od dzisiejszego stanowiska”. (...) W Szwecji (...) Berzelius stworzył nową zasadę systematyki mineralogicznej opartą na elektrycznych właściwościach pierwiastków chemicznych i na (...) izomorfizmie. (...) Zasadę tę przyjął Zejszner, poczynił jednak pewne zmiany co do porządku i podzielił niektóre zbyt obszerne klasy na rzędy i familje. (...). Niewielka książeczka Zejsznera stanowi istotny postęp w historji naszego podręcznikarstwa mineralogicznego: zrywa ona stanowczo z tradycją Wernera, zapoznaje ogólnie z poglądami chemicznymi Berzeliusa na świat mineralny, tudzież z początkami krystalografji Weissa. Pod względem słownictwa Zejszner trzyma się terminów (Hauyego) ogólnie przyjętych, urobionych z greckiego, niekiedy używa nazw chemicznych, w niektórych jednak przypadkach zachowuje też nazwy Drzewińskiego (mianowicie – kruszców).

Wg Morozewicza (Przedmowa. w: Tschermak, Becke, 1931, Podręcznik mineralogji. Warszawa):
Ostatnią dobę historji naszego podręcznikarstwa mineralogicznego stanowią dzieła Zejsznera i Altha, profesorów Wszechnicy Jagiellońskiej. Obydwie książki są ułożone samodzielnie i ujawniają mniej więcej jednakowy poziom wiedzy. Ważne znaczenie historyczne tych dzieł polega na tem, że wypełniły one przerażającą lukę w naszej literaturze mineralogicznej, zapoznały ze stanem mineralogji w Niemczech, stworzyły słownictwo krystalograficzne, wzorowane na Weissie i Naumannie. (...) Książkę Zejsznera ilustrują dość liczne drzeworyty, wzięte częścią z podręcznika Naumanna, częścią zaś wykonane udatnie w Warszawie. (...) Podręczniki Zejsznera  i Altha posiadają nadto cechę znamienną: autorowie ich byli z zawodu geologami, którzy w dziedzinie mineralogji samodzielnie nie pracowali, lecz ją tylko wykładali; dzieła ich przeto nie są utworami jednolitemi, opartemi na sądach oryginalnych, lecz mają raczej charakter kompilacji. Bądź co bądź potomność zachowa dla obu profesorów krakowskich wdzięczność długotrwałą, za to mianowicie, że zbierając zasługi swoje na polu geologji ziem polskich, nie zapomnieli jednocześnie o dziedzinie pokrewnej i obdarowali literaturę ojczystą dziełami (...) użytecznymi, dziełami, które do ostatnich czasów były u nas jedynymi źródłami wiadomości mineralogicznych.



L. Zejszner podjął próbę spopularyzowania nowoczesnej wiedzy paleontologicznej dotyczącej ziem polskich, rozpoczynając w 1845 r. wydawanie we współpracy z Biblioteką Warszawską (w której opublikował szereg swoich prac) „Paleontologii Polski”. Ze względu na trudności finansowe (brak odpowiedniej liczby prenumeratorów) ukazały się jednak tylko 3 „poszyty” tego wydawnictwa, z opisami i rycinami skamieniałości karbońskich, jurajskich, kredowych i trzeciorzędowych.



Geologia do łatwego pojęcia zastosowana L. Zejsznera to proto-podręcznik geologii dynamicznej i geologii historycznej oraz paleontologii ziem polskich, z podkreśleniem aplikacyjnej strony badań geologicznych
(por. J. Gągol: http://geoportal.pgi.gov.pl/pgi-os/wiedza/zejszner)